Kurucumuz: Prof. M. Fuad KÖPRÜLÜ

4 Aralık 1890’da İstanbul Sultanahmet’te Hâlid Ağa konağında dünyaya geldi. Mehmed Fuad Ayasofya Merkez Rüşdiyesi’ni bitirdikten sonra Mercan İdâdisi’ne girdi. 1907’de Mercan İdâdisi’ni bitiren Köprülü daha sonra İstanbul Dârülfünunu Mekteb-i Hukuk’a devam etti. Üç sene sonra bu bölümünden ayrılıp özel derslerle Fransızcasını ilerletmeye önem verdi.  Zaman zaman birer dizi hâline gelen makaleleri ile Batı edebiyatı ve edebiyatçılarını, Batı’nın fikrî dünyasını Türk okuyucusuna aktarmaya çalıştı. 1910’daki ilk maarif vekilliği sırasında lise öğretmeni olarak tayin edildi. 1913 yılına kadar Fecr-i Âti’nin neşir organı olan Servet-i Fünûn’da şiirleri yayımlandı. 20 Kasım 1913 tarihinde dârülfünun muallimliği pâyesi verildi.

Fuad Köprülü’nün akademik hayatının başlangıcı edebiyat ve fikir hayatına girişi kadar erken oldu. 1913 yılının sonlarında, Türk edebiyatı tarihi araştırmalarında bir devir açtığı kabul edilen “Türk Edebiyatı Tarihinde Usul” adlı büyük makalesini yayımlamıştı.  Ahmed Yesevi’yi ilk defa ilim âlemine tanıtan araştırması asıl Köprülü’nün ön habercisi oldu. Dârülfünuna ilmî ihtiyaçlara cevap verecek modern bir kütüphane kazandırmak yolunda çalışmalarda bulunan Köprülü, mühim yazma eser koleksiyonları satın aldırdı. Fuad Köprülü ciddi araştırmaların birbirini takip ettiği bu devirde 1919’da yayımlanan “Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar”la noktaladı. 1920’de ilk 1921’de ikinci kitabını ortaya koyduğu Türk Edebiyatı Tarihi ile Türklüğün edebî geçmişi ilk defa ilmî ve metotlu tarihine kavuşmuş oldu.

Fuad Köprülü 1924 yılında Dârülfünun Edebiyat Fakültesi dekanı oldu. Türkiyat Enstitüsü’nün kurulmasını sağlaması müsteşarlığı sırasında yerine getirdiği hizmetlerin en mühimidir. Atatürk’ün desteğini de alarak esaslarını ve statüsünü doğrudan doğruya kendisinin hazırladığı Türkiyat Enstitüsü’nün kuruluş kararı ve tüzüğü 12 Kasım 1924 tarihinde Vekiller Heyeti’nce kabul edildi. Köprülü sekiz ay hizmet verdiği müsteşarlıktan istifa edip 13 Kasım 1924 tarihinde Edebiyat Fakültesi’nde 1941’e kadar sürdüreceği faaliyet ve araştırmalarına döndüğünde Vekiller Heyeti’nin kendisine verdiği tam yetkiyle Türkiyat Enstitüsü’nün başına geçti. Bu dönemde İslam Ansiklopedisi’nde “Aruz”, “Azeri Edebiyatı”, “Çağatay Edebiyatı” gibi her biri birer kitap kapasitesinde maddeleri neşredildi.

İlmî Şahsiyeti ve Prensipleri: Köprülü’nün başlangıçta Batı edebiyatı istikametinde olan ilgisinin bir müddet sonra Osmanlı sahasına meyletmesi çok geçmeden Türkçü cepheye geçmesi ile Yunus Emre’ye ve daha gerilerde Ahmed Yesevi, Çağatay edebiyatı ve İslam öncesi Türk edebiyatı çizgisine uzanmıştır. Periyodik yayın organlarındaki yazılarıyla geçmişimize karşı kuvvetli bir ilginin uyanması, millî tarihimizin ilmî usullerle araştırılması yolunda adımlar atılmasını sağlamaya çalışmıştır.

Eserleri: Türk Tarihi Edebiyyatı Dersleri, Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar, Selçûkîler Zamanında Anadolu’da Türk Medeniyeti, Türk Edebiyatının Ermeni Edebiyatı Üzerindeki Te’sirâtı, Oğuz Etnolojisine Dair Tarihî Notlar, Yeni Fârisi’de Türk Unsurları, Türk Dili ve Edebiyatı Hakkında Araştırmalar, Türkiye Tarihi, …

Detaylı bilgi için bkz. http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c28/c280278.pdf

 

 

 

 

 

 

 

16/03/2017
154 defa okundu

İstanbul Üniversitesi

Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Horhor Caddesi, Kavalalı Sokak, 5/4, Fatih 34080

İstanbul-TÜRKİYE Tel: 0 212 532 84 01

E-mail: turkiyatmecmuasi1924@gmail.com